gelopen: 5496,51 km

fotografie: Wiesje Peels

Een weg van sterren

Op een nacht droomde Karel de Grote van een weg van sterren, een ‘melkweg’ die zich uitstrekte van Friesland tot boven het noordwesten van Spanje. Karel, zo verhaalt de legende, deed wat hem in zijn droom werd opgedragen: Hij volgde de weg van sterren en trok naar Santiago, naar het graf van de apostel Jakobus. Velen zouden in zijn voetsporen treden, tot op heden. Geen pelgrimage in Europa weet momenteel zo’n gemêleerd gezelschap in beweging te zetten. Het Museum voor Religieuze Kunst besteedt dit jaar aandacht aan dit unieke fenomeen. Wat is de historische achtergrond van deze lange tocht en wat beweegt de hedendaagse pelgrim?

Birgitta van Zweden

De tentoonstelling begint bij Birgitta van Zweden. Deze heilige neemt binnen het museum een bijzondere plaats in omdat haar volgelingen naast het museum wonen. Birgitta, een markante, doortastende vrouw uit de veertiende eeuw, pelgrimeerde te voet vanuit haar geboorteland Zweden naar Rome en naar Santiago dat zij in 1341 bereikte. Over water zou zij ook naar Jeruzalem reizen. Haar beeltenis als pelgrim, haar wandelstok openen de expositie.

Historisch, actueel en onconventioneel

Het beeld van de pelgrim als een reiziger op weg naar een bijzonder doel vormt de leidraad van de tentoonstelling, van zowel het historische als het meer actuele onderdeel. De bezoeker wordt daar in meegevoerd met behulp van beelden en panelen, relieken en pelgrimsinsignes, foto’s en films, maar ook anders, meer fysiek, dankzij de inzet van onconventionele middelen als loopbanden en stappentellers. Onconventioneel is ook het educatief programma. In samenwerking met het Udens College is een vorm van ‘alternatief strafwerk’ ontwikkeld, geïnspireerd op de middeleeuwse boetebedevaart: Leerlingen lichamelijke opvoeding krijgen als strafwerk de bedevaart van Uden naar Handel (13 km) opgelegd.

fotografie: Wiesje Peels

NIEUW WERK OP DE TENTOONSTELLING

Sinds woensdag 12 juli is de tentoonstelling verrijkt met het paneel De Pelgrim door de duivel misleid, Leiden ca. 1530. Dit paneel maakte tot eind juni deel uit van de alom gewaardeerde expositie Lucas van Leyden en de Renaissance in de Lakenhal te Leiden.

Het paneel verbeeldt een pelgrim die op zijn pad stuit op de als pelgrim vermomde duivel. Deze ontmoeting is waarschijnlijk gebaseerd op een legende over een pelgrim die door de duivel wordt omgepraat om zelfmoord te plegen in het vooruitzicht dat hij daarmee sneller in de hemel zou komen. De pelgrim slaat de hand aan zichzelf maar wordt daarna weer tot leven gewekt door de heilige Jacobus.
Het paneel met zijn zeldzame voorstelling verwijst naar de voortdurende zorg over de verleidingen waaraan de middeleeuwse pelgrim werd blootgesteld.

Het project sluit op zondag 9 oktober, de dag dat leden van het Genootschap van Sint Jacob het museum aandoen tijdens hun ‘camino door de lage landen’.