FEBR - APR 2011
26 februari - 25 april
Miserere, de grote boetebedevaarten in Europa

Marrie Bot


Marrie Bot

Als opmaat voor de expositie 'Een weg van sterren...' toont het museum de fotoserie Miserere, die nog immer te boek staat als een voorbeeld van documentaire fotografie. Toen Marrie Bot midden jaren zeventig aan haar serie begon, was de belangstelling voor bedevaarten tanende. In nog sterkere mate gold dat voor Santiago. Spaanse collega's en informanten schaarden Santiago niet onder de grote bedevaarten van hun land en Marrie Bot liet de stad dan ook links liggen.
Voor deze keuze zou ook nu veel te zeggen zijn. De pelgrimage naar Santiago onderscheidt zich immers van andere bedevaartsoorden vanwege de lange weg die velen afleggen voor het heiligdom wordt bereikt. Voor menig pelgrim is de weg er naartoe belangrijker dan het uiteindelijke doel. Lees verder

MAART 2011
Zaterdag 12 maart: 14:00
Ontmoeting, Kosten: entree museum

Arno Cuppen en Huberta Wiertsema


L'Esprit du CheminIn 2002 maakte Arno een grote omslag: hij nam ontslag als adjunct-directeur bij de overheid. Samen met Huberta liep hij zijn tweede pelgrimstocht als bezinning op de toekomst. Nog geen negen maanden later startten zij met de pelgrimsherberg L'Esprit du Chemin (In de geest van de weg) die louter door vrijwilligers wordt gedraaid. De herberg staat in Saint-Jean-Pied-de-Port (Frankrijk), aan de voet van de Pyreneeën en aan de eeuwenoude pelgrimsroute naar Santiago de Compostela. Dit jaar hopen zij de 20.000e pelgrim te ontvangen. Vanmiddag vertellen zij over hun drijfveren om de stap te zetten van pelgrim naar herbergier, hun plannen rond de herberg en over de ontwikkelingen op deze pelgrimsroute, die de laatste jaren zo populair is geworden.
Aanmelden voor deze activiteit

 
Zondag 20 maart: 14:00
Lezing, Kosten: entree museum

Marrie Bot


Marrie Bot

De bedevaart naar Santiago werd in de jaren zeventig door vele Spanjaarden geassocieerd met het nationalisme van dictator Franco. De metamorfose die de camino nadien heeft ondergaan en de verschillen met andere bedevaarten zullen aan bod komen tijdens deze middag, waarin Marrie Bot dieper ingaat op de wereld achter haar serie Miserere.
Aanmelden voor deze activiteit

MEI 2011
Zaterdag 7 en zaterdag 21 mei: vertrek om 9.00 uur
Excursie, Kosten € 56.- per persoon

Excursie naar Kempen (D) en het Jacobusaltaar


De excursie van de Stichting Vrienden voor het Museum voor Religieuze Kunst voert naar het vermaarde Jacobusaltaar in de Kempener Propsteikirche. Naast dit bijzondere veelluik, waarin elementen uit de Vitae van Nicolaas en Anthonius abt zijn verbeeld, bezit deze gotische kerk nog talrijke andere kunstschatten, waaronder het prachtige altaar van Anna. Bovendien is Kempen dé stad van Thomas à Kempis, de auteur van In navolging van Christus, na de Bijbel het meest gepubliceerde werk van de christelijke literatuur in het Avondland.
Bij het bezoek aan Kempen zal ook het Minoritenkloster met zijn rijke collectie bezocht worden en de rol van de franciscanen bij de ontwikkeling van nieuwe devoties nader belicht worden.


Vertrek om 9.00 uur vanaf het Museum voor Religieuze Kunst.
Kosten € 56.- per persoon, inbegrepen: reis per luxe touringcar, koffie met gebak, lunch, entree, drankje op de terugreis, fooien, gids enz.
Reserveren noodzakelijk: per e-mail of bel 0413-274527


 
Zaterdag 14 mei: 15.00
Opening

De feestelijke opening zal plaatsvinden in de kapel van de zusters birgittinessen naast het museum. De officiële opening wordt verricht door Wim van der Donk, Commissaris van de Koningin van de provincie Noord-Brabant. Historicus en bekend scribent over de pelgrimstocht naar Santiagio, Jan van Herwaarden, verzorgt een inleiding op de expositie. In aanwezigheid van onder andere het Sint Jacobusgilde van Zeeland.

 
Zondag 22 mei: 13.30
Lezing, Kosten: entree museum

Ineke Albers


Bewegen is een zegen voor de geest, Sport als religieus ritueel vroeger en nu

In de westerse maatschappij zijn sport en religie twee volstrekt gescheiden werelden. In premoderne samenlevingen was dat echter niet zo. Bij de autochtone volken van Noord- en Zuid-Amerika waren sport en religie nauw verbonden en bij een enkel indianenvolk in Mexico is dat nog steeds zo. Maar ook in de antieke Griekse heiligdommen zijn nog resten te zien van de stadions waar tijdens religieuze festivals sportwedstrijden werden gehouden.
Van de grote godsdiensten is alleen in het boeddhisme nog iets terug te vinden van het belang van lichamelijke inspanning. In Japan maken boeddhistische 'marathonmonniken' lange nachtelijk pelgrimages over een heilige berg. In het christendom lijkt de religieuze sportbeoefening geheel verdwenen, maar in enkele rituelen in Spanje en Portugal zijn wel degelijk nog resten ervan te zien.
Aan de hand van beeldmateriaal zal een tocht langs de verschillende vormen van religieuze en rituele sportbeoefening worden gemaakt. Ineke Albers promoveerde in 2007 op het proefschrift Heilige kracht wordt door beweging losgemaakt. Over pelgrimage, lopen en genezing.
Aanmelden voor deze activiteit

 
Zondag 22 mei: 15:00
Muzikaal programma, Kosten: entree museum

Aanmelden voor deze activiteit


 
Zondag 29 mei: 15:00
Lezing, Kosten: entree museum

Henk van Schijndel, Frans Piekemans


De cultuur langs de camino

Henk van Schijndel fietste in 2003 vanuit zijn woonplaats Sint-Oedenrode naar Santiago (2450 km.). In 2009 vertrok hij nogmaals naar Santiago, ditmaal vanuit Saint-Jean-Pied-de-Port. Het zijn vooral de cultuur, de historie en het landschap van de tocht die Van Schijndel aanspreken. Tijdens zijn lezing zal hij er een uitgebreide fotoserie van presenteren. Broeder Frans Piekemans woonde en werkte gedurende lange tijd in Astorga. Hij schetst de terugkeer van pelgrims langs de camino. In de jaren zeventig van de vorige eeuw werd de broeder ingeschakeld om als tolk de enkele verdwaalde buitenlandse pelgrim in Astorga op te vangen. De enkeling werd vanaf de tweede helft van de jaren tachtig een aanzwellende stroom wandelaars en fietsers.
Aanmelden voor deze activiteit


JUNI 2011
Zondag 19 juni: 14:00
Lezing, Kosten: entree museum

Tabitha Gerrets, Leo Jacobs


Vasthouden aan het Caminogevoel

De voettocht naar Santiago de Compostela is een pelgrimstocht die volgens velen je leven voorgoed kan veranderen. De eenzaamheid en fysieke ontberingen onderweg, werpen je volledig terug op jezelf. Tegelijkertijd worden de tijd, rust, ruimte en vrijheid die de Camino te bieden heeft, over het algemeen als zeer heilzaam ervaren. Veel pelgrims voelen zich na afloop als herboren. De terugkeer naar huis kan echter alleen maar onderschat worden. Direct na thuiskomst kampen velen met een soort van omgekeerde cultuurshock. Met de ogen van een buitenstaander kijken zij naar hun eigen thuissituatie. Niets is meer vanzelfsprekend. Dit kan leiden tot ingrijpende herzieningen van de inrichting van hun leven. Ook op de lange termijn doen pelgrims hun uiterste best om het zogenaamde Caminogevoel levend te houden. Maar wat is nu precies dit Caminogevoel en wat doet het met mensen op de lange termijn? Cultureel antropologe Tabitha Gerrets liep de Camino in 2006 en 2007. In haar lezing zal zij op basis van haar onderzoeksresultaten uit de doeken doen wat deze tocht zo uniek maakt, maar vooral wat er beklijft van deze potentieel levensveranderende ervaring, na terugkeer naar huis.

Na de lezing van Tabitha Gerrets zal Leo Jacobs naar aanleiding van zijn bijdragen in De Jacobsstaf nader ingaan op de vraag wat de tocht naar Santiago nu zo bijzonder maakt en wat de motivatie zou kunnen zijn van de pelgrims.
Aanmelden voor deze activiteit

JULI 2011
Zondag 3 juli: 14:00
Lezing, Kosten: entree museum

André Witlox


De pelgrimstocht als herbronning

André Witlox (Udenhout 1943) ging in 2005 op pelgrimstocht naar Compostela. Niet als sportieve prestatie, maar als rite de passage na zijn pensionering en een rijk rooms verleden. Vanaf Den Bosch ging zijn voettocht via plaatsen als Orval, Vézelay, Cîteaux, Taizé en Le-Puy-en-Velay. Vervolgens dwars door het Massif Central en de Gers naar Saint-Jean-Pied-de-Port in de Pyreneeën en vandaar over de eeuwenoude sterrenweg naar Santiago de Compostela. Zijn foto's laten u meewandelen langs historie en bouwkunst, door streek en natuur. Hij probeert u deelgenoot te maken van wat hem persoonlijk onderweg bezighield rond religie, geloof en legenden op de camino. Pelgrimsmuziek houdt u tijdens de lezing in de stemming.
Aanmelden voor deze activiteit


AUGUSTUS 2011
Zondag 21 augustus: 14.00
Lezing, Kosten: entree museum

Jan de Hoon


Over de camino in de winter

In de winter van januari 2008 vertrok Jan de Hoon te voet vanuit St. Jean Pied de Port in de Franse Pyreneeën naar Santiago de Compostela. Hij ging op zoek naar antwoorden wat de camino met je doet als er weinig pelgrims onderweg zijn. In 2007 had hij de camino al gelopen, ditmaal samen met vele andere pelgrims. Hij tekende hun bijzondere en inspirerende verhalen op. Ze waren het over één ding eens: de pelgrims maken de camino. Dit was zijn reden om in de winter terug te gaan. Het boek dat hij geschreven heeft, Een pelgrimstocht naar Santiago, is een verslag van zijn eenzame pelgrimage, gecombineerd met de verhalen van de pelgrims. In de lezing zal de beleving van de wintercamino van januari 2008 centraal staan. Zie verder: www.jandehoon.nl
Aanmelden voor deze activiteit


 
Zondag 28 augustus: 13:30
Lezing, Kosten: entree museum

Hanneke van Asperen


De middeleeuwse pelgrim onderweg

In de loop van de Middeleeuwen was de pelgrimage onderhevig aan grote veranderingen. Parallel aan de toenemende populariteit van Santiago de Compostela ontwikkelde de bedevaart zich tot een massafenomeen. Voor steeds meer mensen werd het mogelijk om een cultusplaats te bezoeken en de heiligheid van de plaats te ervaren. Tegelijkertijd boette pelgrimage door de massale toeloop van lieden die niet allemaal devotionele intenties hadden, in aan verhevenheid. De overgeleverde bedevaartssouvenirs getuigen van deze ontwikkelingen. Pelgrimstekens komen niet alleen tevoorschijn uit de grond, maar ook bijvoorbeeld in devotionele boeken, gemetseld in muren of afgegoten op klokken waar ze om uiteenlopende redenen door hun eigenaars werden aangebracht. Aan de hand van de souvenirs en de diverse toepassingen wordt een rijk geschakeerd beeld geschetst van de diverse heilige, en soms minder heilige, aspecten van middeleeuwse bedevaarten.

Hanneke van Asperen promoveerde in 2009 op het proefschrift Pelgrimstekens op Perkament over bedevaartssouvenirs in laatmiddeleeuwse handschriften en werkt op de Radboud Universiteit Nijmegen aan Kunera.nl, een database van middeleeuwse insignes en ampullen.
Aanmelden voor deze activiteit


SEPTEMBER 2011
Zondag 4 september: 14:00
Lezing, Kosten: entree museum

Joost Jansen en Andries Govaart, met muzikale medewerking van Jan de Laat


Ieder jaar maak ik een pelgrimstocht naar een van de grote pelgrimsoorden in Europa.
Pelgrimeren is voor mij een bijzondere vorm van de spirituele weg.
Pelgrimeren is met vragen op weg gaan en altijd maar een gedeeltelijk antwoord vinden.
Pelgrimeren is de stilte zoeken, en al gaande onze idealen en drijfveren ontdekken.
Pelgrimeren is belemmeringen tegenkomen.
Wie of wat wijst me de weg?
Pelgrimeren betekent ook een keer aankomen om… weer op weg te gaan.
Joost Jansen, norbertijn

We hadden ruim drie maanden om met ons drieën van Nijmegen naar Santiago te lopen.
Is dat wel verstandig om met een stel en vriendin dat te doen? Natuurlijk konden wij dat wel…
Wat neem je mee, welke bagage, welke verwachtingen?
Wat leer je te laten, wat leer je af?
Hoe ziet een dag lopen eruit en wat doet de aankomst in Santiago met je?
Enige ervaringen van een pelgrim en een enkele lied om te zingen tijdens de tocht.
Andries Govaart

Aanmelden voor deze activiteit


SEPTEMBER 2011
Woensdag 14 september: 14:00
Besloten bijeenkomst  

Op woensdagmiddag 14 september vindt er in het museum een besloten bijeenkomst plaats. Hoewel het museum die middag geopend is, adviseren wij u vriendelijk uw bezoek op een ander tijdstipstip te plannen.

 
Zondag 18 september: 14:00
Lezing, Kosten: entree museum

Ruud Harmsen en Marco van de Plasse


Persoonlijk dagboek , verteld in linosnedes

Jan van HerwaardenAl in 1988 ging beeldend kunstenaar Ruud Harmsen te voet naar Santiago de Compostella. Onderweg noteerde hij in een dagboek zijn impressies, die hij later verwerkte in meer dan 150 linosnedes, waarin de nadruk ligt op het weglaten van het overtollige en op de kern van een beleving. Ruud Harmsen kijkt met de ogen van een pelgrim, hij voelt en verbeeldt met de handen van een kunstenaar.

Smakt

Sommigen zoeken het ver (in Santiago), anderen zoeken het aanzienlijk dichterbij. Zoals in het Noord-Limburgse Smakt. Marco van de Plasse schreef een cultuurhistorisch en kunstzinnig boek over de opmerkelijke pelgrimage naar dit bedevaartsoord en over 300 jaar verering van St. Jozef aldaar, als enige plek in ons land. Hij verhaalt over de pelgrims naar Smakt anno 2011. Er gebeurde nooit een wonder, maar er komen jaarlijks duizenden pelgrims. Waarom? Een wonder op zich. (Ruud Harmsen maakte voor dit boek de linosnedes).
Aanmelden voor deze activiteit


 
Zaterdag 24 september: 9:00
Excursie, Kosten € 56.- per persoon

Excursie naar Aken (D) en Kornelimünster


Om stipt 9.00 uur vertrekt de bus vanaf het museum. Onderweg zal een stop gemaakt worden in Maaseik/ Aldeneik. Hier stond de beroemde abdij van Herlindis en Relindis waar het evangeliarium van Maaseik en de naam van Sint Willibrordus ten zeerste mee verbonden zijn. Van hieruit gaat de reis naar Kornelimünster waar de Propsteikirche met de abdijgebouwen bezocht zullen worden. Aandacht zal daarbij zeker ook uitgaan naar de reliekhouder van Cornelius. Deze paus werd en wordt in onze streken vooral in het dorpje Zeeland en in Bokhoven vereerd. In Kornelimünster wordt ook de uitgebreide lunch geserveerd. Pelgrimeren is immers meer dan geestelijke verrijking. Tegen 14.30 uur gaat de reis verder naar Aken waar de schatkamer en de Dom bezocht zullen worden. Dat het stadhuis, ooit onderdeel van het paleis van Karel de Grote, daarbij niet vergeten wordt spreekt voor zich. Tegen 17.00 uur vertrek uit Aken met onderweg mogelijk een stop in het bedevaartsoord van Onze- Lieve – Vrouw van Rust te Heppeneert of te Limbricht. Van hieruit naar Uden, waar U omstreeks 19.00 zult arriveren.
De reis zal worden begeleid door Léon van Liebergen, senior conservator.

Vertrek om 9.00 uur vanaf het Museum voor Religieuze Kunst. Kosten € 59,- per persoon, inbegrepen: koffie met gebak, uitgebreide lunch, entreegelden, gidsen, borrel, W.A. verzekering en vervoer met luxe touringcar.
Alle plaatsen in de bus zijn inmiddels bezet. Aanmelden voor deze activiteit daarom niet meer mogelijk.

 
Zaterdag 24 september: 16:30
Lezing, Kosten: entree museum + € 2,50

Herman Vuijsje


Herman Vuijsje maakte in 1989 zijn 'omgekeerde pelgrimstocht' van Santiago naar Amsterdam, schreef daarover het boek Pelgrim zonder god en is sindsdien de ontwikkelingen op de camino blijven volgen. Als socioloog is hij gefascineerd door de veranderingen die zich voordoen in de aantallen pelgrims, hun motivaties, hun manier van pelgrimeren en hun religiositeit.
Door de eeuwen heen heeft de camino ingrijpende veranderingen doorgemaakt, maar de laatste decennia verschiet ze sneller dan ooit. Steeds meer pelgrims stromen naar Santiago en hun tocht ontwikkelt zich razendsnel tot een individuele onderneming. Ook de camino zelf 'individualiseert'. Jaarlijks komen er nieuwe Jacobsroutes bij - zoveel dat iedereen in toenemende mate zelf uitmaakt hoe hij loopt. Veel pelgrims laten het drukke en toeristische Santiago links liggen en prefereren een eigen aankomstritueel aan de oceaan, bij Kaap Finisterre.
Wat betekenen deze ontwikkelingen voor het karakter van de camino? Als ze zich in hetzelfde - of hoger - tempo voortzetten, verdwijnt dan niet het verschil tussen de pelgrimstocht en een gewone lange-afstandswandeling? En zo ja, is dat dan erg? Of valt het misschien juist toe te juichen? In het verleden werden nieuwe geloofsstemmingen vaak 't eerst zichtbaar op de camino. Is dat nu ook zo? Herman Vuijsje denkt van wel. Hij vertelt daarover aan de hand van zijn eigen ervaringen op de camino gedurende de afgelopen twintig jaar.
In de kapel van de zusters Birgittinessen (naast het museum)
Aanmelden voor deze activiteit


OKTOBER 2011
Zaterdag 1 oktober: 13:15
Lezing, Kosten: entree museum

Marije de Nood / Wouter Prins


Achtergronden van de exposities in Uden en Utrecht

Na afloop van de expositie in Uden , op zondag 9 oktober, zal het Catharijneconvent in Utrecht het spreekwoordelijke stokje overnemen. Marije de Nood, conservator van museum het Catharijneconvent, zal ingaan op haar expositie Op weg naar Santiago , die vanaf 14 oktober in Utrecht te zien zal zijn. Wouter Prins van het MRK zal de achtergronden van de expositie in het Museum voor Religieuze Kunst toelichten.
LET OP: gewijzigde aanvangstijd ivm bezoek vrienden van museum het catharijneconvent:
begin lezingen: 11.30 uur
Aanmelden voor deze activiteit


 
Zondag 2 oktober: 14:00
Lezing, Kosten: entree museum

Gabriël Bakkum


De 'Gids' als gids

Gabriël Bakkum is Latinist en liep in 2007 van de Pyreneeën over de Camino Francés naar Santiago de Compostela en Finisterre. Gedurende deze tocht en de daaropvolgende (in 2009 over de Camino del Norte, in 2010 over de Camino de Aragón en de Camino Inglés, in 2011 over de Camino de Málaga) werd het hem steeds duidelijker dat de historische achtergrond van de tocht en de route, het 'lopen tegen de achtergrond van de traditie', voor hem en andere pelgrims een grote rol speelt. Centraal in deze historische achtergrond staan voor Gabriël Bakkum de teksten van de twaalfde-eeuwse Codex Calixtinus. Of deze toentertijd al dan niet als gids bedoeld is geweest, is daarbij eigenlijk bijzaak: de stem van meer dan achthonderd jaar geleden die dezelfde plaatsen en kerken, bruggen en rivieren, volkeren en gebruiken noemt - om dan tenslotte in Santiago bij een kerk aan te komen die er heel anders uitzag dan vandaag de dag. Lopen in het besef van al zijn voorgangers op de weg naar Santiago is voor een deel wat deze route anders maakt dan een willekeurige wandelroute. Hij wil daarom aan de hand van de verhalen uit de Codex (vooral uit het vijfde boek daarvan, de'Gids') dit aspect van de routes naar Santiago onder de loep nemen.
Aanmelden voor deze activiteit


OKTOBER 2011
Zondag 9 oktober 14:00
Muziek, Kosten: entree museum

 

Feestelijke afsluiting van de expositie 'Een weg van sterren...'

Een middag met muziek en veel pelgrims, die op hun 'Camino der Lage Landen', het museum zullen aandoen. De dag wordt opgeluisterd door het Sint-Jacobusgilde van Zeeland.


warmlopen voor Santiago


In samenwerking met het Udens College is een vorm van ‘alternatief strafwerk’ ontwikkeld, geïnspireerd op de middeleeuwse boetebedevaart: Leerlingen lichamelijke opvoeding en CKV (culturele en kunstzinnige vorming) krijgen als strafwerk de bedevaart van Uden naar Handel (13 km) opgelegd.

Bekijk ook de videoregistratie van de strafbedevaart die Teun de Wilt maakte in 2006.






De wandelaars van de Udense wandelvierdaagse werden door het Museum voor Religieuze Kunst verrast met een Santiago de Compostelakaart en een Jacobsschelp.